บทความ : นิตยสาร กุลสตรี

นิตยสาร กุลสตรี  ปักษ์หลังตุลาคม 2549

สัมภาษณ์พิเศษ

          เรา นั่งชมทิวทัศน์ของสองฝั่งเจ้าพระยาเพื่อรอการมาถึงองคุณสุวรรรณา  อริยพัฒนกุล กรรมการผู้จัดการ บริษัท อิน แอนด์ เอาท์ แลนด์สเคป จำกัด ผู้อยู่เบื้องหลังของความเขียวขจีที่โรงแรมเพนนินซูล่า และยังเป็นเจ้าของผลงานทั้งระดับชาติและระดับนานาชาติอีกหลายแห่ง อาทิ สวนสุขภาพชีวาศรม ศูนย์กีฬาธรรมศาสร์รังสิต ในมหกรรมกีฬา เอเชี่ยนเกมส์ ครั้งที่ 13ที่เป็นเจ้าภาพ เมื่อ พ.ศ.2541 ทำเนีบยรัฐบาลและบ้านพิษณุโลกในการประชุมเอเปค มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย และล่าสุดกับโรงแรมสุวรรณภูมิแอร์พอร์ตโฮเต็ล

          ผลงานที่กล่าวมาเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกิ่งก้านที่งอกงามจากต้นไม้ที่ชื่อ อิน แอนด์ เอาท์ แลนด์สเคปโดยมีคุณเต่า สุวรรณา เป็นรากแก้ว แต่กว่าจะก้าวถึงวันนี้เธอก็ต้องดิ้นรนเพื่อให้มีผืนดินที่จะให้ชีวิตและ ความฝันของเธอฝังรากลึก

          คุณเต่าเป็นลูกสาวชาวจีน ครอบครัวมีฐานะปานกลาง คุณพ่อรับเหมาก่อสร้าง ส่วนคุณแม่ขายของชำและเปิดร้านกาแฟที่บ้านซึ่งอยู่แถวสาธุประดิษฐ์ มีพี่น้อง 5 คน โดยเธอเป็นคนที่ 2  “บ้าน เป็นบ้านไม้ธรรมดา งานรับเหมาบางครั้งก็ได้เงิน บางครั้งก็ไม่ได้เงิน รายได้หลักจึงมาจากคุณแม่ที่ใช้ในการเรียนหนังสือ เราจึงต้องอยู่อย่างประหยัดไม่มีโอกาสใช้จ่ายฟุ่มเฟีอย

          ที่บ้านจะไม่มีต้นไม้เลย เป็นบ้านปลูกติดกันและอยู่ใกล้โรงงาน ตอนเด็กๆคุณแม่ให้นอนในเปลญวนจึงชอบนอนเปลญวนมาตลอดแล้วก็เอากระดาษแผ่น หนึ่งให้วาดรูป เรามองเห็นต้นมะพร้าวที่ปลูกอยู่ในโรงงานข้างบ้านก็เกิดความคิดว่ามันเป็น สถาปัตยกรรมตามธรรมชาติที่สวยงาม ตึกโรงงานมันจะเป็นรูปตรงๆแต่มะพร้าวอายุยิ่งมากขึ้นมันก็ยิ่งคดโค้งสวยงาม ขึ้นตามกาลเวลาก็เลยอยากจะปลูกต้นไม้ ดูโทรทัศน์เห็นเขาสอนตอนต้นไม้ ก็อยากทำบ้างแล้วอยากลองปลูกด้วย คุณแม่ชอบไม้ผลเพราะเป็นแม่ค้า ถ้าเราจะปลูกต้นไม้อื่นท่านคงไม่ให้ปลูกแน่ก็เลยไปขออนุญาตท่านปลูกต้นชมพู่ ตรงรอยแตกของพื้นปูน คุณแม่ก็บอกว่าไม่มีน้ำให้รดนะเพราะค่าน้ำแพง เราก็เลยบอกว่าจะเอาน้ำซักผ้าไปรดก็แล้วกัน “ทำให้เริ่มเห็นว่าการจัดการสวนทำให้เราได้รับอรรถรสทั้งรูป รศ กลิ่น เสียง สัมผัสครบถ้วนก็เริ่มเอาโต๊ะมาตั้งเป็นมุมดื่มกาแฟ เอาโต๊ะหนังสือมาตั้งเป็นมุมเขียนหนังสือ ใครอยาจะมาหาเราก็มาที่มุมนี้รับรองเจอตัวแน่มุมนี้รับรอง”

  

เป็นผู้หญิงมันผิดตรงไหน

          ด้วยความที่สนใจแน่วแน่ในด้านการจัดสวน คุณเต่าจึงมุมานะจนเรียนจบระดับปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์ สาขาออกแบบตกแต่งสวน เรียนจบคุณเต่าก็อยากจะทำงานท่ได้มาเรียนมา แต่สมัครไว้หลายที่ก็ไม่มีที่ไหนรับ “เพราะเป็นผู้หญิง เขาบอกว่ามันค่อนข้างอันตรายที่จะให้ผู้หญิงไปคุมผู้ชาย เราก็งง มีความรู้สึกว่าชีวิตเลืกเพศเกิดไม่ได้ แต่น่าจะเลือกอาชีพที่เรารักได้โอกาสในชีวิตของคนสำคัญมาก เราอยากจะขอโอกาสก็เลยเสนอไปว่าจะทำงานฟรีให้ เขายังปฏิเสธเพราะไม่อยากเป็นภาระในการดูแลเรา แต่ก็ยังไม่ท้อถอย จนได้เริ่มทำงานที่บิ๊กเบลล์ดีพาร์ทเมนต์สโตร์ ในตำแหน่งหัวหน้าแผนกต้นไม้และสัตว์เลี้ยง ก็ได้ทำงานจัดสวนสมใจ ได้เรียนรู้เรื่องธุรกิจการขายต้นไม้และสัตว์เลี้ยง ทำอยู่สักพักก็ย้ายไปเป็นผู้จัดการแผนกเครื่องใช้ไฟฟ้า และแผนกบูติกตามลำดับ เราคิดว่าที่นี่เป็นที่ให้โอกาสเรา รับเราเข้าทำงานทั้งที่ไม่มีประสบการณ์ เพราะฉะนั้นให้เราทำอะไรเราก็ทำ เพื่อให้คุ้มกับเม็ดเงินที่เขาจ้างเราให้มากที่สุด เราก็ทำงานด้วยความรุ้สึกสำนึกในบุญคุณ แต่ถ้าถามตัวเองเหมือนกันว่ามีความสุขไหมกับงานที่ทำ แล้วก็ได้คำตอบว่าถ้าหากได้จัดสวนก็คงจะมความสุขมากขึ้นกว่านี้ ทำงานห้างจะได้หยุดวันพุธเพราะไม่ค่อยมีลูกค้าก็เลยรับจัดสวนฟรีก็มีคน รู้จักที่เขาอยากจัดสวนแต่สู้ราคาของคนที่มารับจัดไม่ได้เลยมาให้ลองจัดดู เราก็เพิ่มในสิ่งที่คิดว่าจะทำให้สวนของเขาสมบูรณ์ขึ้น คือ บ้านของเขามีบริเวณใหญ่โตแต่ไม่มีน้ำ เราก็เพิ่มน้ำตกเข้าไปเพื่อให้มันมีความเคลื่อนไหวมากยิ่งขึ้นด้วยราคาเพียง สองแสนกว่าบาทก็เลยได้งานอีกหลายหลังจากการเริ่มต้นที่บ้านหลังนี้โดยยังไป จัดสวนทุกวันพุธพร้อมๆกับการทำงานที่ห้างในวันอื่น

นางสิงห์รถกระบะ

            คุณเต่าเป็นสาวห้างอยู่ได้ 2 ปี ห้างก็เกิดไฟไหม้ เธอจึงพลิกวิกฤตเป็นโอกาสด้วยการออกมาทำงานที่รักอย่างเต็มตัวอยู่ที่บ้าน และด้วยผลงานที่โดดเด่นจึงมีการบอกต่อจนเกิดการจ้างงานที่ไม่เคยขาดช่วง “ก็มีคนเข้ามาติดต่องานอยู่เรื่อยๆ โดยที่เราไม่เคยไปโฆษณาที่ไหน” ตั้งแต่นั้นคุณเต่าจึงชีวิตหลังพวงมาลัยรถ นอนวันละ 2 ชั่วโมงเพื่อขับรถกระบะรับส่งคนงานเองซึ่งเธอทำเช่นนี้อยู่เกือบ 10 ปี ทีเดียว เธอไม่เคยคิดว่าตัวเองลำบากกับเวลาพักผ่อนอันน้อยนิดในแต่ละวันและไม่เคย พรั่นพรึงต่อคนงานายหญิงรูปร่างกำยำดำมะเมื่อมที่เธอจะต้องตะบึงห้อไปรับทุก เช้ามืด “ทำไมเราถึงจะกลัวคนงานล่ะค่ะ เขาเป็นลูกน้องเราคือเป็นทั้งน้องลูก เขาเป็นคนที่เราต้องสอนงานเขาให้เงินเดือนเขา แม้เขาจะเป็นคนงานแต่เขาก็มีคุณค่าความเป็นคน เพียงแต่เขาได้รับการศึกษาที่น้อยกว่าพวกเราเท่านั้นเอง มันไม่ได้หมายความว่าเขามีจิตใจที่แย่คอยคิดทำร้ายเจ้านาย คนงานเป็นคนที่ด้อยโอกาสเขา คนเหล่านี้เขามีความบรุทธิ์อยู่ในจิตใจบางทีอาจมากซะกว่าคนที่มีการศึกษาบาง คนซะอีก ถ้าเราให้ความรักกับเขาเขาก็จะรู้สึกว่าตัวเองมีค่ามากขึ้นและมีกำลังใจใน การสร้างครอบครัว เดี๋ยวนี้ลูกของคนงานเรียนหนังสือจบปริญญษโทก็มี”

ทุกวันคืองานและต้นไม้

          ไม้เด็ดที่ทำให้อิน แอนด์ เอาท์ แลนด์สเคป คว้าพุงปลาจากโครงการระดับบิ๊กเป็นความลับในการแข่งขันที่ไม่อาจเปิดเผยได้ แต่เราก็จับทางได้อย่างหนึ่งว่า คุณเต่ามความใส่ใจในรายละเอียดของงานเป็นอันมาก “เรามีที่พักต้นไม้เกือบพันไร่ เพราะอยากได้ต้นไม้ที่มีคุณภาพดี เน่นเรื่องระบบรากแก้วและทรงพุ่มที่สวยงาม ต้นไม้ที่จำหน่ายในท้องตลาดยังไม่มีคุณภาพเท่าที่เราต้องการก็เลยต้องเพาะ เลี้ยงขึ้นเอง ถ้าต้นไม้แข็งแรงเวลาเราเอาไปให้ลูกค้าก็จะเติบโตดีไม่มีปัญหา แต่ถ้าต้นไม้ที่มีอยู่ทั่วไปในตลาดเขาจะใช้แกลบในการเพาะชำอย่างเดียวโดยไม่ มีดิน เวลาเรามาถ่ายปลูกในกระถางรากจะหลุด หลังจากที่นำไปปลูกให้ลูกค้าเดือนหรือสองเดือนต้นไม้อาจจะตาย ซึ่งมันไม่ใช่ความผิดของลูกค้า แต่เพราะเราไม่ได้ทำทรีทเทนต์ให้ต้นไม้ ในการเคลื่อนย้ายต้นไม้เราต้องเอาต้นไม้มาพักฟื้นให้แข็งแรงก่อนแล้วค่อยเอา มาปลูก การผ่าตัดต้นไม้ใหญ่ต้องทำระบบรากใหม่ เป็นรากในแนวทรงพุ่มให้ได้รากใหม่ถึง 1,000 ราก ต้นไม้จะเป็นสาวใหม่ แข็งแรงมากขึ้น ต้นไม้อายุ 100 ปีก็สามารถผ่าตัดเป็นสาวใหม่สวยงามสดชื่นได้ เราได้เทคนิคมาตรฐานนี้จากต่างประเทศทำให้งานของเราได้มาตรฐาน งานที่เราทำมันเป็นงานของสิ่งมีชีวิต เพราะเราถือว่าต้นไม้เป็นสิ่งมีชีวิต มันจึงไม่มีวันหยุด เราจะมีความรู้สึดว่าอยากดูแลต้นไม้อยู่ตลอด เหมือนหมอผ่าตัดที่ห่วงคนไข้ มันจึงเป็นอาชีพที่ไม่มีวันหยุด ปัจจุบันก็ยังทำงานตลอด 7 วัน เราแยกงานที่เกี่ยวข้องกับการผลิตต้นไม้เป็นส่วนหนึ่ง อีกส่วนหนึ่งก็เป็นเรื่องการจัดตกแต่งสวน ต้องเดินทางหลายจังหวัดทั่วประเทศไทยและต้องเดินทางตลอดเวลาด้วย เชียงใหม่ เชียงราย เพชรบูรณ์ ประจวบคีรีขันธ์ กรุงเทพฯ ชลบุรี จึงต้องฝึกผู้จัดการให้ดูแลแต่ละส่วนแบ่งงานและติดตามงานที่มอบหมายไป   คุณเต่าบอกว่าที่คุณแม่ตั้งชื่อให้ว่า สุวรรณา เพราะมีผิวสวยตั้งแต่เกิดซึ่งเราก็เห็นด้วยิวพรรณก็ยังเปล่งปลั่ง “ พอมาทำอาชีพที่ต้องโดนแดดเป็นประจำตอนที่อายุยังน้อยก็ไม่เป็นไร แต่พออายุขึ้นเลข 4 แล้วก็เริ่มใส่หมวกมาครีมกันแดดที่มีค่า SPF 40 แล้ว ตอนไปจัดสวนให้ชีวาศรมที่หัวหิน เราก็มีโอกาสได้ใช้บริการเขาเรียนรู้เกี่ยวกับการบำรุงผิวว่าเรื่องการทาน อาหารก็มีส่วนสำคัญจะต้องเป็นอาหารสดและผ่านการปรุงแต่งน้อยที่สุดจนถึง ปัจจุบันก็ยังใช้บริการของเขาอยู่”

อาชีพสร้างเมือง เมืองแห่งอนาคต

บริษัทของคุณเต่าได้รับความไว้วางใจจากกรุงเทพฯให้จัดซุ้มเมืองหลวงของประเทศบนพื้นที่ 1 ไร่จากพื้นที่ทั้งหมด 470 ไร่ในงานมหกรรมพืชสวนโลกเฉลิมพระเกียรติฯราชพฤกษ์ 2549 ที่เชียงใหม่ ซึ่งงานจะเริ่มในวันที่พฤศจิกายนที่จะถึงนี้ “จัดตามแนวพระราชดำริให้ชื่อว่า “ฉลองราชราชากรุงเทพฯ ธาราพฤกษาเมืองสวย” เป็นการจำลองกรุงเทพมหานครขึ้นมา ชี้ให้เห็นถึงพระมหากรุณาธิคุณที่ได้ทรงแก้ปัญหาเรื่องน้ำท่วมและน้ำเสีย ซึ่งเป็นปัยหาหลักของกรุงเทพฯ ด้วยการทำเป็นสวนเฉลิมพระเกียรติ มีอาคารเฉลิมพระเกียรติ จำลองสภาพชีวิตของคนกรุงเทพฯและหน้าต่างความคิดว่าเรามีที่อยู่อาศัยแบบติด กัน ทุกคนอยู่ในพื้นที่ที่จำกัด สวนที่อยู่ในเมืองจะต้องเป็นสวนที่เป็นแนวตั้งที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่แคบๆ ต้องจัดสวนกันตามรั้วตามผนัง ตามอาคาร ถนนต่างๆ ต้องมีการจัดภูมิทัศน์แบบยั่งยืน เอาสายไฟฟ้าลงดิน ปรับปรุงโดยปลูกต้นไม้ที่ร่มรื่นให้กับรถและคนเดิน เพิ่มลู่จักรยาน ต้องสร้างความปลอดภัยให้คนเดินถนนโดยเฉพาะคนพิการและคนตาบอด เราห่วงใยชีวิตคนกรุงเทพฯทุกระดับตั้งแต่เด็ก คนพิการ คนตาบอด ทุกๆที่ต้องมัสิ่งเหล่านี้ เพื่อให้ทุกชีวิตที่เกิดมามีคุณค่าเท่ากันเมืองอื่นทั่วโลกเขาก็มีกันโดยแส ดงในบูธและทำให้เห็นว่ากรุงเทพฯเป็นเมืองศิวิไลซ์  มีสิ่งอำนวยความสะดวกทุกอย่าง

เรา เสนอแนวความคิดว่าพื้นที่ที่รกร้างว่างป่าวที่อยู่ในเมืองควรมีการปรับปรุง ไม่ว่าพื้นที่นั้นจะเป็นของรัฐบาลหรือเอกชนรวมกันเป็นพื้นที่สีเขียวเพื่อทำ สวนพักผ่อนหย่อนใจ ปลูกต้นไม้ดอกไม้ให้มีความร่มรื่น ตั้งแต่เช้าจรดเย็นและกลางคืนมีไฟส่องสว่างให้ความปลอดภัยถ้าพื้นที่ขนาด ใหญ่ควรจะปรับเอามาทำเป็นสวนสาธารณะขนาดใหญ่ อย่างเช่นสวนหลวง ร.9 หรือสวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ที่บริษัทเคยทำเรื่องตกแต่งภูมิทัศน์ให้ ถ้าเป้นพื้นที่ขนาดกลางมีพื้นที่ประมาณ 10 ไร่ก็น่าจะทำเป็นสวนนาดกลาง แต่ถ้าเป็นพื้นที่นาดเล็กมีพื้นที่ประมาณ 2 ไร่ อาจจะทำเป็นสวนชุมชนขนาดย่อม ที่จะทำให้คนยากจนที่ไม่สามารถนั่งรถไปสวนสาธารณะไกลๆ สามารถเดินออกมาพื้นที่ส่วนกลางนี้ทำประโยชน์ เช่น เล่นเกม อ่านหนังสือพิทพ์ นั่งรับประทานอาหาร ออกกำลังกาย ขณะเดียวกันเราก็เสนอแนวความคิดในการปรับพื้นที่รถวิ่งผ่านที่มีตอม่อเยอะๆ หรือพื้นที่ใต้ทางด่วนที่เป็นจุดอับอาจเกิดอันตรายได้ หรือที่ทิ้งขยะจะต้องถูกเปลี่ยนมาเป็นสวนที่มีการเคลื่อนไหว เช่น มีน้ำพุ มีการทำกิจกรรม การเล่นกีฬา การออกกำลังกาย นอกจากลดอันตราย คนเมืองก้ยังสามารถใช้ประโยชน์ได้”

ก่อนทุกอย่างจะเสร็จสมบูรณ์ในวันนี้คุณเตต้องวิ่งรอบระหว่างกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ แม้แต่ในวันที่มาคุยกับเราก็นั่งรถข้ามฝั่งกลัไปเซ็นเอกสารกองโตที่สำนักงาน ก่อนจะบินไปคุมงานต่อที่เชียงใหม่ “การนอนน้อยในช่วงนี้ถือเป็นเรื่องธรรมดา ตอนนี้อยากทำหน้าที่ให้ดีที่สุด มีความรู้สึกว่าเหมือนเราเป็นตัวแทนประเทศไทยในการทำชื่อเสียงเพื่อชาติ ผ่านช่วงนี้ไปงานสำเร็จออกมาได้ดี เราก็มีเวลาพักผ่อนเอง” แม้ทุกอย่างกำลังไปได้ดี แต่คุณค่าก็เริ่มถ่ายโอนโอกาสและการบริหารงานให้คนที่ตรงกับใจตรงกับเธอ "อยากจะให้คนที่เรียนจบทางด้านการจัดตกแต่งสวนเหมือนกับเราได้มีโอกาสใช้ ความรู้ความสามารถที่เรียนมาโดยไม่จำเป็นว่าเขาจะต้องเป็นลูกหลานของเรา พร้อมกันนี้ก็ฝึกเขาให้สามารถึ้นมาบริหารแทนเราตอนนี้ก็เริ่มที่จะเปลี่ยน บทบาทตัวเองมาเป้นที่ปรึกษาปรับระบบการบริหารงานให้เป้นสากลมากยิ่งขึ้น และเมื่ออายุมากขึ้นกว่านี้ก็อยากจะไปใช้ชีวิตในสถานที่เป็นธรรมชาติและก็ ยังต้องการพัฒนางานที่ทำอยู่ให้มีคุณภาพทัดเทียมกับต่างประเทศเพื่อให้คนใน สังคมได้มีโอกาสอยู่อาศัยในธรรมชาตที่ร่มรื่น สวยงาม มีความสะดวกสบาย และมีความภาคภูมิใจในผืนแผ่นดินไทย งานภูมิสถาปัตย์ในอนาคตจะเป็นงานสร้างเมืองที่จะโซนนิ่งให้กรุงเทพฯมีความ เป็นระเบียบมากขึ้นซึ่งต้องใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วย กรุงเทพฯน่าจะเป็นเมืองที่สวยงามน่าติดอยู่อันดับต้นๆของโลก”

คุณ เต่าฝากทิ้งท้ายไว้ว่า “อยากให้ผู้หญิงออกมาทำงานนอกบ้านมากขึ้น การทำงานทำให้ชีวิตเรามีความสุข มีความหมาย มีคุณค่า ที่เราจะได้ตอบแทนครอบครัวของเรา สังคม และประเทศชาติและอยากจะเห็นคนในสังคมให้มีโอกาสกับพวกเรามากขึ้น ผู้หญิงสามารถทำงานได้ดีไม่แพ้ผู้ชายโดยเฉพาะงานที่เกี่ยวข้องกับความสวยงาม ที่ต้องอาศัยความประณีต และงานที่ต้องมีการดูแล เช่น การจัดแต่งสวน”